AYDINLANMA NEDİR?

_ Ali Sarıgül Sayı 29, Ocak 2005

Aydınlanma kavramı, kadim zamanlardan beri insanın ilgisini çekmiş ve bu konuda hatırı sayılır bir birikimin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Temel psikolojik hali huzursuzluk olan insan, bu psikolojik halden kurtulmak için çok değişik yöntemler denemiş, girip çıkmadığı boya kalmamıştır. Aydınlanma fikri bize göre bu arayışlardan en kayda değer olanıdır. Bu fikrin varlığı bile, acı içindeki, huzursuz insan için ümit kaynağı olmuştur. Biz bu yazımızda aydınlanma pratiklerinden değil, doğrudan doğruya aydınlanma kavramının kendisinden söz edeceğiz. Aydınlanma nedir, ya da ne değildir bunu açmaya çalışacağız. Ancak aydınlanma kavramının tanımlarına girmeden önce bu konudaki farklı iki temel tezin altını çizmemiz gerekiyor:

Devamı...      

BOYALI KUŞ

_ Ali Sarıgül Sayı 23, Aralık 2004

Ornitologlara* göre, bir karga sürüsünün içine, aynı sürüye ait beyaza boyanmış bir karga bırakıldığında, bu farklı renkteki birey, diğer kargalar tarafından derhal imha edilmekte ya da sürünün dışına atılmaktadır. Benzer duruma diğer hayvan sürülerinde de rastlanılmaktadır ki bu davranış biçimi genelde sürüye özgüdür. Kendisi de nihayetinde bir sürü olan insan toplumunda da benzer davranışlar görülmektedir. Sosyal psikolojideki, bu sürüye yabancı olanı dışlama güdüsünü ünlü Polonyalı yazar Jerzy Kosinsky Boyalı Kuş adlı romanında ele almıştır. İnsan toplumları, kadim zamanlar boyunca farklılık gösteren bireylere ve yabancılara hep düşmanca davranmış ve farklı olana daima “boyalı kuş” muamelesi yapmış, bu “beyaz kargaları” yok etmiş ya da en ılımlı davranış olarak dışlamıştır.

Devamı...