MATEMATİK ÖNEMLİDİR !

_ Nurettin Çalışkan



Hiç kimsenin benden daha fazla değer veremeyeceği
matematiğin, bir düşmanı, bir muhalifi olmayla suçlandığımı
duyuyorum. Onun başarılı gelişimi beni yalanlıyor.

GOETHE

Matematik ile ne kadar ilgilisiniz bilmiyorum ama, ilginiz yalnızca kullanımın ötesinde ise, mesela bir üniversitenin matematik bölümünde okuyorsanız ya da öğretiyorsanız daha da kötüsü bu konuda araştırma yapıyorsanız, çevrenizin size karşı tavırlarında "farklı" davrandıklarını hissediyorsunuzdur. İnsanların sizin matematikçi olduğunuzu öğrendikten sonra bir adım gerilemesi doğal bir davranış haline gelmiştir. Sonrasında ise bilindik sorularla karşı karşıya kalırsınız.

Bu farklı davranışların nedeni biraz da olsa matematiğin doğasından geliyorsa da, gerçek neden matematik ile uğraşanların garipliğindedir.

Bir düşünsenize, banyoda yıkanma sırasında suyun kaldırma kuvvetini bulduğunu düşünerek çıplak olarak dışarıya fırlayan ve "evreka, evreka" diyerek ortalıkta dolaşan biri sizce "normal" olabilir mi? ya da düşen bir elmayı gördüğünde, düşünülebilecek o kadar çok şey varken, olayın fiziksel açıklamasını yapmayı kim akıl edebilir? Hastanede ölüm döşeğindeyken bir sayının özelliğini ziyaretinize gelen biri ile tartışmayı düşüne bilir misiniz? Peki ya 85 yıllık yaşantınız boyunca bakir/bakire kalmayı göze alabilir misiniz?

Diyelim ki bunların hiçbiri sizin için sorun değil. O gizemli dünyayı, dilini, yöntemlerini, kullandığı araçları seviyorsunuz. Daha da fazlasıyla, yan etkileri umurunuzda bile değil, sizin için varsa yoksa matematik. Severek yaptığınız bu şeyin gerekli olduğunu kendinizi ikna edebildiniz belki ama, size sorulan "ne işe yarar şu matematik ?" sorusunu soru sahiplerine açıklıya biliyor musunuz?. Böyle bir sorunum yok diyorsanız ne mutlu size, siz gerçek bir matematikçisiniz. Ama yok, matematiğin gerekliliği üzerine uzun felsefi konuşmalar yaparak karşınızdakini ikna etmeye çalışıyorsanız, işiniz var demektir.

Bilimin inandırıcılığına dayanarak, matematiğin bir bilim dalı olduğu ve bilimdeki gelişmelerin matematiğin gelişmesine bağlı olduğu söylemi ile yaptıklarınızı açıklamaya çalışabilirsiniz. Sizce, Leonardo Da Vinci'nin dediği gibi, matematiksel açıklamalar ve yöntemler kullanılmadan yapılan hiçbir araştırmaya bilimsel denemez. Bütün temel bilim dallarında, mimarlık ve mühendislik gibi uygulamalı bilimlerde, hukukta ve hatta tıp bilimlerinde bütün araştırmaların temelinde matematik vardır, ampirik bilimlerde matematiğin yeri ve önemi tartışılamaz. Bir düşünsenize, matematik olmadan bir sosyal bilimci anketlerini sonuçlandırabilir mi? Bizi yüzdeler olarak tanımlandıramazsa, konusunda bir çalışmayı nasıl bitirebilir?. Bir hukukçunun matematiksel yöntem ve mantık kullanmadan suçu ve suçluyu tanımlaması olası mıdır?. Ya ekonomistler, Gayri Safi Milli Hasılayı, Kar ve zararı, gelir ve giderler hesaplarını matematik olmadan nasıl hesaplarlar. Bakkallar nasıl satış yapar, güzellik yarışmalarında sınıflandırmalar neye göre oluşturulur, bir işçinin emeği nasıl belirlenir, hocalar nasıl not verir. Menzili ve etkisini matematiksel olarak hesaplanamayan bombalar, silahlar, füzeler çalışabilir mi?. Bir fizikçi hareketi nasıl açıklar, bir kimyacı katışımı nasıl elde eder. Daha da önemlisi "bu benim" diyebilmek olası olur mu?. O "tek dişi kalmış canavar"ın oluşumunda ve gelişmesinde matematiğin önemi bir kenara atılabilir mi?. Tek ya da hiç kavramlarının niceliksel anlamı dışında bir anlam oluşturmasını açıklamakta zorlanmaz mıyız?. Ya doğa bilimlerde "cansız"a "can" veren hareket formülleri hangi kavramlarla açıklanabilir?.

Sayıların ve ölçümlerin olmadığı bir yaşam biçiminin ütopyalarımızda bile bir yeri yoktur. İnsanın temel çelişkisini yaşadığı doğayı yenebilmesi ve onun üzerinde hakimiyet kurabilmesinin yolu olan bütün araçların ve yöntemlerin gelişmesinden yanayızdır her zaman. Doğal kalan tek şeye, afete, çözümü düşünür ve düşleriz. Yaşadığımız evreni kendi düşlerimizdeki biçimiyle yorumlar ve değiştirmeye çalışırız. Bu amaçla kullanılacak bütün yöntemler mubahtır. Daha da fazlasıyla bu yöntemleri geliştirme üzerine koyarız uğraşlarımızı.

Bütün bunların üzerinde matematik olmalıdır. Her ne kadar soyutlama üzerine kurulsa da "bilimin dilidir" matematik. Doğayı anlama, değiştirme, dönüştürme sürecinde zorunlu bir "tasarımdır".
Haklı olmalısınız. Yaşamın bütününde vardır matematik. Sevme sekte, isteme sekte yaşamın kendisi onun dili ve yöntemi üzerine kurulmuştur. Ve ne olursa olsun bir yönü ile matematik mutlaka olmalıdır.

Velhasıl önemli şeydir şu matematik.

Nurettin Çalışkan ncaliskan@dogus.edu.tr